We gebruiken allemaal (ja jij ook) heel veel plastiek, meestal onder de vorm van verpakkingen die laat ons stellen, niet altijd noodzakelijk zijn. Kijken we eens goed rond ons dan zal het je opvallen dat heel veel producten van plastiek gemaakt zijn, van oor stokjes tot speelgoed. Wanneer je weet dat plastiek nooit volledig afbreekt, vraag je je af waar al dat plastiek uiteindelijk naartoe gaat?
Plastiek is een organisch product. Het valt uiteen in steeds kleiner wordende deeltjes: de micro- en nanoplastics. (Microplastics zijn kleine plasticdeeltjes van minder dan 5mm. De nanoplastics zijn nog kleiner, minder dan 0,0001mm).
Deze micro plastics worden ook bewust aan bepaalde producten toegevoegd, omdat ze verdikkend of stabiliserend werken. Micoroplastics maken actieve stoffen beter oplosbaar en zorgen voor een fijnen aanvoelen op de huid. Zo kan je onder meer microplastics vinden in cosmetica, make-up, autobanden, kledij en zelf tandpasta.
Door vb. het wassen van synthetische kleding, slijtage van autobanden komen deze microplastics vrij. Ook door wrijving of elke bewerking van plastiek materiaal of verderf worden micro plastics gevormd. Ze komen terecht in de lucht, de grond, in rivieren en uiteindelijk ook in de oceanen.
Bijgevolg komen de plastiekdeeltjes via deze wegen uiteindelijk terecht in ons voedsel. Bij onderzoeken werden ze al gevonden in groenten en fruit, schaal- en schelpdieren, bier, honing, kraantjeswater, flessenwater, zeezout, … en zelfs in de placenta van een foetus. Dit wordt plasticenta genoemd. Over de precieze hoeveelheid plastiek we eten bestaat nogal wat onenigheid. Het spectrum tussen de verschillende onderzoeken gaat van een zoutkorreltje (0,004mg) tot een volledige bankkaart (5g) per week!!
Op de vraag over de invloed van deze microplastics op onze gezondheid bestaat helaas veel onduidelijkheid, omdat momenteel nog onvoldoende methodes bestaan om de allerkleinste deeltjes op te sporen in onze weefsels. Het zijn waarschijnlijk net die allerkleinste deeltjes die het verst kunnen doordringen in ons lichaam en waarschijnlijk de meeste schade veroorzaken. De effecten op lange termijn zullen jammer genoeg onze kinderen en kleinkinderen ondervinden.
Welke voeding bevat het meeste microplastics wil je dan graag weten? Logischerwijs denken we in eerste instantie aan onze plasticsoep in zeeën en oceanen, dus komen vis en schaaldieren al snel op de radar. Echter worden de plasticdeeltjes vooral teruggevonden in de maag- en darmkanalen van zeedieren, en dat eten we minder snel op. Schaaldieren eten we meestal wel volledig op, waardoor de plastiek deeltjes wel volledig in ons lichaam terecht komen.
Uit onderzoeken aan de universiteit van Amsterdam blijkt dat het overgrote deel van plastiekdeeltjes in onze bloedbaan dat van plastiek flessen is, namelijk PET (polyethyleentereftalaat). De grootste hoeveelheid plasticdeeltjes krijgen we dus binnen door het drinken uit plastiek flessen. Dit kan logisch verklaard worden want reeds bij het openen van een flesje komen door de wrijving plastiek deeltjes in ons fleswater terecht.
Van de gebruikte weekmakers in plastiek flessen was eerder al bekend dat ze de hormoonhuishouding in ons lichaam kunnen verstoren. Daarbij zijn ze zeer belastend voor onze nieren en ook ons immuunsysteem wordt beïnvloed door deze stoffen.
Door de combinatie van enerzijds het plastiek en anderzijds de weekmakers moeten we besluiten dat we toch beter kraanwater drinken dan gebruik te maken van plastiek flessen. Ook je portemonnee en je rug zullen je dankbaar zijn. Door kraanwater even te laten staan wordt de smaak neutralen, ook water pimpen met een fruitsmaakje of wat citroen doet wonderen. Op de markt bestaan zuiveringssystemen dat geurtjes en smaken van kraanwater neutraliseert. De gespecialiseerde firma’s bieden dit aan in combinatie met verschillende functies waardoor je ook bruiswater kan maken.
Door meer kraanwater te drinken of gebruik te maken van glazen flessen zal ook minder plastiek geproduceerd worden waardoor er minder microplastics in het milieu terecht komen. Deze redenering kunnen we over de volledige lijn doortrekken naar alle plastic productie. Het begint eigenlijk al bij je aankopen doen, probeer zoveel mogelijk verse producten te kopen en vermijd plastic verpakkingen en plastiek in het algemeen. Zeep, shampoo en wasproducten kunnen ook droog gekocht worden in een kartonnen verpakking. Tracht zoveel mogelijk te sorteren en te recycleren. Op die manier komt er al een pak minder plastic in de omgeving terecht. Minder de auto gebruiken en dus minder slijtage van autobanden op de weg brengt ons ook een stap vooruit. Je kan een microplasticfilter voor de wasmachine aanschaffen of gewoon minder aankopen van synthetische kledij. Ook voor cosmetica en make up kan je naar plastiekvrije varianten opzoek gaan. Dit kan gemakkelijk dankzij een aantal labels waaraan je producten die vrij zijn van microplastics kan herkennen zoals het Europees keurmerk, zeroplastics inside en Natrue voor cosmetica. Verder is er ook de ‘beat the microbeat-app’ waarmee producten kunnen gescand worden om te ontdekken of ze microplastics bevatten.
Zo zie je dat je eigen aandeel in het plastiek verhaal met enkele simpele stappen sterk kan beperken. Het is een cliché, maar begin bij jezelf, ‘lead by example’ en geef deze tips door aan je omgeving (delen sterk aanbevolen). Je kinderen en kleinkinderen zullen je dankbaar zijn. Indien we je nog niet overtuigd hebben, … Laat die bankkaart dan maar smaken, eventueel wat peper en zout toevoegen?
